1 My son, forget not my law; but let thine heart keep my commandments: 2 For length of days, and long life, and peace, shall they add to thee. 3 Let not mercy and truth forsake thee: bind them about thy neck; write them upon the table of thine heart: 4 So shalt thou find favour and good understanding in the sight of God and man.
5 ¶ Trust in the LORD with all thine heart; and lean not unto thine own understanding. 6 In all thy ways acknowledge him, and he shall direct thy paths.
7 ¶ Be not wise in thine own eyes: fear the LORD, and depart from evil. 8 It shall be health to thy navel, and marrow to thy bones. 9 Honour the LORD with thy substance, and with the firstfruits of all thine increase: 10 So shall thy barns be filled with plenty, and thy presses shall burst out with new wine.
11 ¶ My son, despise not the chastening of the LORD; neither be weary of his correction: 12 For whom the LORD loveth he correcteth; even as a father the son in whom he delighteth.
13 ¶ Happy is the man that findeth wisdom, and the man that getteth understanding. 14 For the merchandise of it is better than the merchandise of silver, and the gain thereof than fine gold. 15 She is more precious than rubies: and all the things thou canst desire are not to be compared unto her. 16 Length of days is in her right hand; and in her left hand riches and honour. 17 Her ways are ways of pleasantness, and all her paths are peace. 18 She is a tree of life to them that lay hold upon her: and happy is every one that retaineth her. 19 The LORD by wisdom hath founded the earth; by understanding hath he established the heavens. 20 By his knowledge the depths are broken up, and the clouds drop down the dew.
21 ¶ My son, let not them depart from thine eyes: keep sound wisdom and discretion: 22 So shall they be life unto thy soul, and grace to thy neck. 23 Then shalt thou walk in thy way safely, and thy foot shall not stumble. 24 When thou liest down, thou shalt not be afraid: yea, thou shalt lie down, and thy sleep shall be sweet. 25 Be not afraid of sudden fear, neither of the desolation of the wicked, when it cometh. 26 For the LORD shall be thy confidence, and shall keep thy foot from being taken.
27 ¶ Withhold not good from them to whom it is due, when it is in the power of thine hand to do it . 28 Say not unto thy neighbour, Go, and come again, and to morrow I will give; when thou hast it by thee. 29 Devise not evil against thy neighbour, seeing he dwelleth securely by thee.
30 ¶ Strive not with a man without cause, if he have done thee no harm.
31 ¶ Envy thou not the oppressor, and choose none of his ways. 32 For the froward is abomination to the LORD: but his secret is with the righteous.
33 ¶ The curse of the LORD is in the house of the wicked: but he blesseth the habitation of the just. 34 Surely he scorneth the scorners: but he giveth grace unto the lowly. 35 The wise shall inherit glory: but shame shall be the promotion of fools.
Mądrość i zawierzenie Bogu
1 Mój synu, nie zapominaj mojej nauki,
zachowuj w sercu moje nakazy,
2 bo przyniosą ci
wiele dni i lat życia i dobrobyt.
3 Dobroć i prawda niech cię nie opuszczają,
zawiąż je sobie na szyi,
zapisz je na tablicy swojego serca,
4 a znajdziesz łaskę i zrozumienie
w oczach Boga i ludzi.
5 Zaufaj Panu z całego serca,
nie polegaj na swoim rozsądku.
6 Rozpoznawaj Go na wszystkich swoich drogach,
a On będzie prostował twoje ścieżki.
7 Nie uważaj się za mądrego,
bój się Pana i unikaj zła.
8 Będzie to zdrowiem dla twojego ciała
i pokrzepieniem dla twoich kości.
9 Czcij Pana tym, co posiadasz
i pierwocinami wszystkich swoich plonów,
10 a twoje spichlerze będą wypełnione obficie
i w tłoczniach moszcz będzie się przelewał.
11 Nie gardź, mój synu, karceniem Pana,
nie odrzucaj Jego napomnień.
12 Pan bowiem karci tego, kogo kocha,
jak ojciec swego umiłowanego syna.
Mądrość daje szczęście
13 Szczęśliwy człowiek, który znalazł mądrość
i osiągnął zrozumienie,
14 bo daje ona dochód lepszy niż srebro,
zysk cenniejszy niż złoto.
15 Jest droższa od pereł,
żadne twoje pragnienie jej nie dorówna.
16 W prawej ręce ma długie życie,
w lewej bogactwo i chwałę.
17 Jej drogi są drogami przyjemności,
wszystkie jej ścieżki zapewniają pokój.
18 Jest drzewem życia dla tych, którzy się jej uchwycili,
ci, którzy się jej trzymają, są szczęśliwi.
19 Pan mądrością utwierdził ziemię,
niebiosa umocnił rozumem.
20 Dzięki Jego wiedzy rozwarły się odmęty,
chmury spuszczają rosę.
Pan otacza opieką mądrych
21 Mój synu, niech nie znikną z twoich oczu
rozsądek i roztropność – zachowaj je.
22 Będą życiem dla ciebie,
ozdobą twojej szyi.
23 Wtedy pójdziesz bezpiecznie swoją drogą
i się nie potkniesz.
24 Gdy się położysz, nie będziesz się bał,
zaśniesz i twój sen będzie spokojny.
25 Nie bój się niespodziewanego przerażenia
ani zagłady, która przychodzi na niegodziwych,
26 bo Pan będzie przy tobie
i ustrzeże twoją nogę od sideł.
Miłość bliźniego
27 Nie odmawiaj dobra temu, komu się należy,
jeśli jesteś w stanie to uczynić.
28 Jeśli coś masz, nie mów swojemu bliźniemu:
Idź i wróć, a dam ci to jutro.
29 Nie knuj przeciwko swojemu bliźniemu,
który darzy cię zaufaniem.
30 Nie spieraj się z człowiekiem wówczas,
gdy nie wyrządził ci zła.
31 Nie zazdrość człowiekowi gwałtownemu
i nie wybieraj żadnej z jego dróg,
32 bo Pan brzydzi się przewrotnym,
a otacza się prawymi.
33 Przekleństwo Pana nad domem niegodziwego
– mieszkanie sprawiedliwych błogosławi.
34 Z szyderców On szydzi,
pokornym okazuje łaskę.
35 Mądrzy otrzymają chwałę,
głupcy okryją się hańbą.